Szum opon w samochodzie – skąd się bierze i jak go ograniczyć

1Jak powstaje szum opon

Szum opon to kilka zjawisk naraz. Każde daje trochę inny dźwięk:

• Uderzenia bieżnika. Klocki bieżnika co chwilę uderzają o asfalt i odrywają się od niego. Opona drga, a z nią koło i zawieszenie.
• Powietrze w rowkach bieżnika. Przy każdym obrocie jest ściskane i wypychane. Dlatego opony z głębokim, agresywnym bieżnikiem – zimowe czy terenowe – szumią inaczej niż letnie.
• Rezonans powietrza w oponie. Powietrze zamknięte między felgą a oponą drga jak w piszczałce. Daje niski, buczący dźwięk w paśmie ok. 200–250 Hz, który przez koło i zawieszenie trafia do nadwozia.
• Nawierzchnia. Szorstki asfalt, płyty betonowe z poprzecznymi szczelinami i koleiny brzmią zupełnie inaczej niż gładki, nowy asfalt.

Dlatego to samo auto na tych samych oponach potrafi szumieć inaczej na dwóch odcinkach tej samej drogi. Gdy porównujesz hałas przed wygłuszeniem i po nim, liczy się ten sam odcinek i ta sama prędkość.

2Którędy szum wpada do kabiny

Hałas od opon dociera do Ciebie dwiema drogami:

• Przez konstrukcję auta. Drgania z koła idą przez zawieszenie w nadwozie. Blachy nadkoli i podłogi zaczynają drgać i same oddają dźwięk do kabiny – jak membrana głośnika.
• Przez powietrze. Dźwięk spod auta przechodzi przez cienkie blachy nadkoli i podłogi, szczeliny, uszczelki i szyby.

Dlatego wygłuszenie kabiny ma zwykle dwie warstwy. Mata aluminiowo-butylowa gasi drgania blach, czyli hałas, który idzie przez konstrukcję. Pianka albo izolacja na macie pochłania dźwięk, który przechodzi przez blachę z powietrza.

Najkrótsza droga hałasu prowadzi przez nadkola. Plastikowa osłona nadkola zatrzymuje piasek i wodę, ale hałas przepuszcza. Za nią jest cienka blacha, a tuż za blachą – kabina.

W hatchbacku, kombi i SUV-ie tylne nadkola leżą w bagażniku, a między bagażnikiem a kabiną nie ma przegrody. W sedanie od bagażnika oddzielają Cię jeszcze oparcie kanapy i półka.

Dlatego walkę z szumem opon zaczynamy od nadkoli, a w drugim kroku dokładamy podłogę.

3Dlaczego jedne auta szumią bardziej niż inne

Na to, ile szumu opon słyszysz, wpływa nie tylko opona, ale też samo auto:

• Rozmiar kół. Szerokie opony z niskim profilem na dużych felgach mają sztywniejszy bok. Lepiej trzymają się drogi, ale więcej drgań przekazują na zawieszenie i nadwozie.
• Opony run flat. Wzmocnione boki pozwalają dojechać z przebitą oponą, ale gorzej tłumią nierówności. W kabinie bywa przez to twardziej i głośniej.
• Wyciszenie od fabryki. Jedne auta mają grubsze maty pod wykładziną i filcowe osłony nadkoli, inne – sam plastik i cienką blachę.
• Nadwozie. Duża, pusta przestrzeń – w kombi, SUV-ie czy busie – działa jak pudło rezonansowe i wzmacnia dudnienie.
• Napęd. W pełnej hybrydzie i aucie elektrycznym silnik nie zagłusza opon, więc ten sam szum wydaje się głośniejszy.

Dlatego nie ma jednej recepty na każde auto. Przed wygłuszeniem pytamy, co i kiedy szumi, i dopiero wtedy dobieramy strefy.

4Co możesz zrobić sam, bez warsztatu

• Porównaj opony na etykiecie. Unijna etykieta opony podaje klasę hałasu – A, B albo C – i wartość w decybelach. To jednak hałas toczenia mierzony na zewnątrz auta, a nie w kabinie. Etykieta pomaga porównać opony, ale nie mówi wprost, jak głośno będzie w środku.
• Rozważ opony z pianką w środku. Część producentów wkleja do opony warstwę pianki, która tłumi rezonans powietrza w oponie – np. ContiSilent, Michelin Acoustic albo Pirelli Noise Cancelling System. Spotkasz je często w autach elektrycznych i premium.
• Pilnuj ciśnienia. Ciśnienie inne niż zaleca producent auta zmienia pracę opony i zużycie bieżnika. Właściwe wartości znajdziesz na naklejce w słupku drzwi, w klapce wlewu paliwa albo w instrukcji.
• Obejrzyj bieżnik. Nierówno starty bieżnik – schodkowany albo falisty – szumi głośniej i rytmicznie. Przyczyną bywa geometria zawieszenia albo zużyte amortyzatory, więc sama wymiana opon problemu nie usunie.
• Upewnij się, że to opony. Gwizd przy większej prędkości to zwykle wiatr przy uszczelkach albo lusterkach, a nie opony.

Kiedy to łożysko, a nie brak maty? Szum łożyska koła zwykle narasta z prędkością i zmienia się w zakrętach – w jedną stronę cichnie, w drugą się nasila. Wtedy najpierw mechanik, bo wygłuszenie tylko przytłumiłoby objaw.

5Nadkola – pierwszy krok przeciw szumowi

Nadkola wyklejamy od strony koła, czyli tam, gdzie powstaje hałas. Mata aluminiowo-butylowa gasi drgania blachy, a masa bitumiczna na wierzchu tłumi uderzenia kamieni i wody. Całą pracę krok po kroku opisujemy w artykule Wygłuszenie nadkoli.

Plastikowe osłony nadkoli też wyklejamy – mata je usztywnia, a pianka pochłania hałas. Przy pełnym wygłuszeniu kabiny nadkola wyklejamy dodatkowo od środka. Gąbki pochłaniające dźwięk – np. Dr.Artex Baffle Plus BW albo Silent Coat Sound Absorber – kładziemy głównie właśnie w nadkolach. Tak wyglądało to w autach z naszego warsztatu:

• Toyota Auris Hybrid – przednie nadkola: mata StP z granulatem (Aerocell) na blachę, masa bitumiczna w płynie, a na plastikowe osłony pianka Dr.Artex z butylem (realizacja Toyoty Auris Hybrid).
• Mercedes GLC – nadkola przód i tył: mata Dr.Artex Earth Gold HD, a łączenia pod pastą antykorozyjną. Na plastikowe osłony ta sama mata i pianka polietylenowa, która nie chłonie wody (realizacja Mercedesa GLC).
• Mercedes klasy G – od strony koła mata z butylu, aluminium i neoprenu, a na niej polietylen. Na plastikowe osłony ultralekka mata i masa bitumiczna, a od środka mata GLADEN (realizacja Mercedesa klasy G).
• Mercedes klasy V – tylne nadkola: aluminiowo-butylowa mata Dynamat na odtłuszczonej blasze, na niej pianka polietylenowa Dr.Artex z warstwą butylu, a łączenia uszczelnione pastą (wygłuszenie klasy V i Vito).

Nadkola w Mercedesie klasy V

Jak przy tym chronimy blachę przed wodą i solą, piszemy w artykule Czy wygłuszenie powoduje korozję.

6Podłoga, bagażnik i drzwi – co dokładać dalej

Gdy nadkola są wygłuszone, a szum dalej idzie od dołu, dokładamy podłogę. To największa blacha w kabinie – na nierównościach drga jak membrana i przenosi szum opon. Kładziemy na nią matę na całe pola blachy, a na matę piankę albo izolację pod wykładzinę. Szczegóły – w artykule Wygłuszenie podłogi.

W hatchbacku, kombi i SUV-ie warto pomyśleć o bagażniku: podłodze z wnęką koła zapasowego, tylnych nadkolach od środka i bokach (Wygłuszenie bagażnika).

Drzwi dokładamy, gdy szum dochodzi też z boku albo gdy w planach jest nowe nagłośnienie. Dach wycisza przede wszystkim deszcz, a nie opony.

W pełnych hybrydach i autach elektrycznych szum opon słychać jeszcze bardziej, bo nie zagłusza go silnik. Piszemy o tym w artykule Wygłuszenie hybrydy i auta elektrycznego.

7Szum w aucie – objawy, przyczyny i co pomaga

Zanim zaczniesz wygłuszać, warto ustalić, co właściwie szumi:

Jeśli nie wiesz, co szumi, opisz to w zapytaniu: przy jakiej prędkości, na jakiej drodze i z której strony auta. Podpowiemy, od czego zacząć – albo że najpierw warto odwiedzić mechanika.

8Czego się spodziewać po wygłuszeniu

Wygłuszenie nadkoli i podłogi wyraźnie zmniejsza szum opon, ale go nie usuwa. Twarda, głośna opona na szorstkim asfalcie dalej będzie słyszalna – tylko ciszej. Nie obiecujemy konkretnych decybeli, bo wynik zależy od auta, opon i nawierzchni.

W praktyce zmienia się to, jak jedzie się w trasie. Radio nie musi grać tak głośno, łatwiej rozmawiać, a długa jazda mniej męczy.

Zmianę można też zmierzyć miernikiem poziomu dźwięku – przed pracą i po niej, na tym samym odcinku i z tą samą prędkością. Jak robić to uczciwie, piszemy w artykule Jak sprawdzić, czy wygłuszenie jest dobrze zrobione.