Gdzie zamontować subwoofer: pod fotelem, w skrzyni czy we wnęce – co wybrać do swojego auta

1Po co subwoofer, skoro w drzwiach są głośniki

Głośniki w drzwiach mają zwykle 13–20 cm i grają w obudowie z nieszczelnych drzwi. Najniższe tony wymagają ruchu dużej ilości powietrza, więc takiemu głośnikowi przy głośniejszej muzyce szybko brakuje zapasu.

Najniższe tony przejmuje subwoofer. Głośniki w drzwiach odcinamy od najgłębszego basu w procesorze DSP – cyfrowym układzie, który osobno ustawia barwę, głośność i opóźnienie każdego głośnika. W swoim zakresie grają wtedy czyściej i głośniej.

Najniższe tony mają fale długie na kilka metrów – przy 50 Hz to prawie 7 m. Ucho słabo ocenia, skąd dochodzą. Dlatego subwoofer może stać w bagażniku albo pod fotelem, a bas i tak słychać przed sobą – pod warunkiem, że jest dobrze zgrany z przodem.

Pomaga też sama kabina. W małej, zamkniętej przestrzeni najniższe tony naturalnie się wzmacniają. Dlatego nawet niewielki subwoofer potrafi w aucie zagrać zaskakująco nisko.

2Pod fotelem – bas bez straty bagażnika

Głośnik basowy pod fotelem nie zabiera miejsca. Jest blisko słuchacza, więc bas czuć wyraźnie nawet przy umiarkowanej głośności.

Fabrycznie robią tak BMW i MINI: płaskie głośniki basowe pod przednimi fotelami korzystają z przestrzeni w konstrukcji auta pod fotelem jako części obudowy. Mercedes w systemie Frontbass umieszcza głośniki basowe w przestrzeni na nogi, a obudową jest wnętrze podłużnic nadwozia.

W BMW i MINI wymieniamy subwoofery w fabrycznym miejscu, a przestrzeń pod nimi wygłuszamy – to jest w cenie montażu. Modele, które tam pasują, zestawiamy w artykule Ile kosztuje subwoofer z montażem.

W autach bez fabrycznego miejsca często montujemy subwoofery aktywne – płaskie, z wbudowanym wzmacniaczem. W Iveco Daily taki subwoofer 8″ siedzi pod fotelem pasażera. Sygnał dostaje z procesora DSP, a poziom basu kierowca reguluje pilotem.

W Mercedesie klasy G pod tylną kanapą było miejsce na dwa głośniki HELIX z serii i5. Każdy ma tam własny kanał wzmacniacza z procesorem.

Ograniczenie jest jedno: mała obudowa i płaski głośnik nie przesuną tyle powietrza, co duży subwoofer w skrzyni. Pod fotelem bas jest czysty i odczuwalny, ale przy bardzo głośnym słuchaniu najniższe tony mają mniejszy zapas.

3W skrzyni w bagażniku – najwięcej basu

W skrzyni subwoofer ma do dyspozycji najwięcej powietrza i może mieć największą średnicę. Daje najgłębszy i najgłośniejszy bas – kosztem części bagażnika.

• Obudowa zamknięta jest mniejsza, a bas – krótki i kontrolowany. Sprawdza się w muzyce, w której liczy się precyzja.
• Obudowa z tunelem (bas-refleks) jest większa i gra głośniej w zakresie, do którego ją zestrojono. Sprawdza się, gdy liczy się siła basu.

Dwa przykłady z warsztatu pokazują dwa podejścia:

• Audi A5 – subwoofer DD Audio 812 (30 cm) ze wzmacniaczem Excursion HXA 5K. To zestaw dla kogoś, kto chce bardzo mocnego basu. Opis: Audi A5 – subwoofer DD Audio.
• Ford Transit Custom – niewielki subwoofer HELIX IMPACT w skrzyni. W kabinie busa gra czysto i w sam raz: nie za dużo i nie za mało. Opis: Ford Transit Custom – GLADEN, Rockford Fosgate i HELIX.

Audi A5 – subwoofer DD Audio

Ważny jest rodzaj nadwozia. W sedanie bagażnik oddziela od kabiny tylna kanapa i półka, więc bas przechodzi do środka słabiej niż w kombi, hatchbacku czy SUV-ie. W sedanie czasem lepiej sprawdza się subwoofer bliżej słuchacza, np. pod fotelem.

Gdy gotowa obudowa nie pasuje do bagażnika, robimy skrzynię na wymiar – objętość i kształt dobieramy do głośnika i auta.

Mocny bas z bagażnika wprawia w drgania klapę i blachy wokół skrzyni. Wtedy pomaga wygłuszenie klapy i bagażnika – opisujemy je w artykule Wygłuszenie bagażnika.

4We wnęce bagażnika – obudowa Fit-Box

Fit-Box to obudowy subwoofera dopasowane do konkretnego modelu auta. Zajmują boczną wnękę albo inne miejsce, które w bagażniku i tak jest puste.

W nowej Toyocie C-HR włożyliśmy Fit-Box do bocznej wnęki bagażnika, a w nim subwoofer HELIX IK W8. Żeby obudowa weszła równo, delikatnie wycięliśmy fragment plastikowej osłony. Jeden wzmacniacz z procesorem MATCH UP 6DSP zasila subwoofer, tylne głośniki HELIX i5 i przednie głośniki, które klient już miał.

Toyota C-HR – subwoofer w Fit-Boxie

Opis realizacji: Toyota C-HR – subwoofer w obudowie Fit-Box. W Mercedesie klasy V z fabrycznym subwooferem w jego miejsce proponujemy obudowę Fit-Box z głośnikiem 25 cm z dwiema cewkami.

Fabrycznie podobnie wykorzystuje się wnękę koła zapasowego. Na przykład w części Volkswagenów Golf VII z systemem Dynaudio subwoofer siedzi w kole zapasowym.

5W fabrycznym miejscu – nowy głośnik w starej obudowie

Gdy auto ma fabryczny subwoofer, często najlepiej wymienić sam głośnik albo zamontować nowy w tym samym miejscu. Bagażnik wygląda jak wcześniej, a bas jest wyraźnie lepszy.

W Audi A6 C9 fabryczną skrzynkę subwoofera wygłuszyliśmy i zamontowaliśmy w niej płaski HELIX IK S8. To wersja slim, więc zmieściła się w fabrycznej obudowie. Wzmacniacz MATCH UP 8DSP schowaliśmy w tylnym prawym błotniku – na złączkach plug&play, bez cięcia instalacji.

W Mercedesie CLA przy okazji całego systemu z MATCH UP 10DSP wymieniliśmy też subwoofer pod podłogą bagażnika.

Ograniczenie: objętość fabrycznej obudowy jest stała. Dobieramy więc głośnik, który dobrze w niej pracuje – często płytki, przeznaczony do małych obudów. Opis: Audi A6 C9 – HELIX i MATCH UP 8DSP.

6Płaski subwoofer – gdy liczy się każdy centymetr

Płaskie subwoofery mają małą głębokość montażu, więc mieszczą się tam, gdzie zwykły nie wejdzie: w zabudowie, za fotelem albo w podłodze.

W nowym Volkswagenie Transporterze T7 i w Mercedesie klasy V zamontowaliśmy płaski subwoofer Morel Ultimo PowerSlim 10, czyli 25 cm. W T7 zasila go mały, ale mocny wzmacniacz, a poziom basu regulujesz pilotem CONDUCTOR. W klasie V skrzynię dobraliśmy objętością pod ten model głośnika.

VW T7 – system HELIX i subwoofer Morel

Ten subwoofer ma dwie cewki po 4 Ω. W klasie V połączyliśmy je w 2 Ω i zasiliśmy jednokanałowym wzmacniaczem HELIX P ONE, dobranym mocą do tego głośnika.

Na wzmacniaczach MATCH z kanałami na subwoofer robimy inaczej: każda cewka dostaje osobny kanał. Sposób połączenia cewek zależy więc od wzmacniacza – dobieramy go przy projekcie systemu.

7Cztery mity o subwooferach

• „Im większy, tym lepszy.” Średnica to nie wszystko. Liczy się dobór głośnika do obudowy i mocy – mniejszy subwoofer w dobrze dobranej obudowie potrafi zagrać czyściej niż duży w przypadkowej.
• „Bas z subwoofera musi dudnić.” Dudnienie to zwykle źle ustawiony filtr, za wysoki poziom albo podbicie, które robi kabina. Dobrze zgrany subwoofer słychać jako pełny bas, a nie jako osobne źródło w bagażniku.
• „Bas-refleks jest lepszy, bo gra głośniej.” Gra głośniej w swoim zakresie, ale potrzebuje większej skrzyni. Do muzyki, w której liczy się precyzja, często lepsza jest obudowa zamknięta.
• „Głośnik pod fotelem to zabawka.” W BMW to fabryczne rozwiązanie, a dobrany głośnik z mocnym wzmacniaczem daje pełny bas. Nie zastąpi dużej skrzyni, ale do codziennego słuchania często wystarcza.

8Jak wybrać – porównanie

Przed wyborem odpowiedz sobie na trzy pytania: ile miejsca w bagażniku możesz oddać, jakiej muzyki słuchasz i jak głośno. Resztę – głośnik, obudowę i wzmacniacz – dobierzemy do Twojego auta.

9Kiedy subwoofer nie jest potrzebny

Nie każdy kierowca potrzebuje subwoofera. Jeśli słuchasz głównie radia i podcastów, nie podkręcasz głośności, a dobre głośniki w wygłuszonych drzwiach dają Ci dość basu – subwoofer możesz pominąć albo dołożyć później.

Warto go jednak zaplanować od razu. Gdy wzmacniacz z procesorem ma wolne kanały na subwoofer, bas dołożysz później bez wymiany reszty systemu.

10Zasilanie i strojenie subwoofera

Zwykły subwoofer, bez wbudowanego wzmacniacza, gra na kanałach wzmacniacza z procesorem DSP albo z osobnego wzmacniacza jednokanałowego, czyli monobloku. Monoblok dokładamy dopiero wtedy, gdy kanały procesora nie wystarczą. Dobieramy taki, który wystarczy mocą, i pilnujemy, żeby nie był droższy od głównego wzmacniacza.

Aktywny subwoofer ma wzmacniacz w sobie. Potrzebuje zasilania z akumulatora i sygnału – najlepiej z procesora, żeby dało się go stroić razem z resztą systemu.

Na koniec zgrywamy subwoofer z przodem: ustawiamy filtr, opóźnienie i fazę, żeby bas z subwoofera i z drzwi się sumował. Jak to robimy, opisujemy w artykule Strojenie DSP krok po kroku.

Poziom basu warto mieć pod ręką. Każde nagranie ma bas na innym poziomie, a pilot – np. CONDUCTOR w systemie z procesorem DSP – pozwala go zmienić w trakcie jazdy.