Dlaczego fabryczny system premium gra słabiej, niż się spodziewasz – Harman Kardon, Bose, Burmester

1Co oznacza logo marki audio w aucie

System z logo Harman Kardon, Bose, Burmester czy Bang & Olufsen powstaje we współpracy producenta audio z producentem auta. Warunki stawia auto: miejsce na głośniki, ich waga, pobór prądu, odporność na mróz, upał i wilgoć oraz cena opcji w cenniku.

Inżynierowie marki audio dobierają głośniki i strojenie w tych granicach. Efekt bywa wyraźnie lepszy niż w wersji podstawowej. To jednak nadal system zbudowany wokół auta, a nie domowy zestaw hi-fi przeniesiony do kabiny.

Nie oceniamy marek. Wiele systemów premium gra przyzwoicie, a niektóre bardzo dobrze. Piszemy o tym, czego można się po nich spodziewać – i dlaczego klienci przyjeżdżają z nimi do nas.

Najczęściej słyszymy trzy zarzuty: wokal przyklejony do bliższych drzwi, bas, który słabnie przy głośniejszym słuchaniu, i płaski, męczący środek pasma. Każdy z nich ma konkretną przyczynę – opisujemy je niżej.

2Głośniki i waty z katalogu – co naprawdę mówią

Systemy premium sprzedaje się liczbą głośników i watów. Przykład: Burmester w Mercedesie klasy C W205 ma 13 głośników i 9-kanałowy wzmacniacz z procesorem o łącznej mocy 590 W.

Łączna moc to suma wszystkich kanałów. W tym systemie siedem kanałów ma po 50 W, a dwa – po 120 W. Ta liczba nie mówi, jak głośniki zagrają przy głośnej muzyce w zamkniętej kabinie.

Głośniki muszą się zmieścić w fabrycznych miejscach i nie mogą dużo ważyć. W tej klasie C w każdych drzwiach jest głośnik średniotonowy i tweeter, a bas dają dwa głośniki w przestrzeni na nogi kierowcy i pasażera. Mercedes nazywa ten układ Frontbass – obudową jest przestrzeń w konstrukcji nadwozia.

Ten sam kompromis widać w systemach Bose z naszej bazy aut. W Hyundaiu i20 trzeciej generacji i w Oplu Insignii A po liftingu Bose ma po 8 głośników, w tym centralny na desce. Najniższe tony gra subwoofer 13 cm: w i20 w obudowie w lewym panelu bagażnika, a w Insignii – w płaskiej obudowie pod wykładziną, tuż za oparciem kanapy. Systemy Bose rozbudowujemy u nas bardzo często.

To rozsądny wybór w aucie, w którym liczy się bagażnik. Głośnik 13 cm ma jednak mniejszy zapas na najniższe tony niż duży subwoofer w skrzyni. Najbardziej wychodzi to przy głośniejszym słuchaniu.

Więcej głośników to też więcej miejsc, z których dźwięk dochodzi do ucha w różnym czasie. Fabryczne strojenie musi pasować do każdego egzemplarza modelu i do każdego fotela. Z natury jest więc kompromisem.

3Drzwi i miejsca montażu – ograniczenie, którego nie widać

Głośnik w drzwiach gra na dwie strony. Membrana pcha powietrze do kabiny, a jednocześnie do wnętrza drzwi. Jeśli w blasze są duże otwory, fala z tyłu membrany wychodzi na zewnątrz i wygasza część basu z przodu.

Fabryczne drzwi rzadko są przygotowane jak obudowa głośnika. W nowym Volkswagenie Transporterze T7 fabryczne „wygłuszenie” zewnętrznej blachy drzwi to kilka cienkich pasków masy. Duże, płaskie blachy drgają razem z muzyką i dokładają własne dźwięki.

Liczy się też kierunek. W części aut, np. w Mercedesie Vito, fabryczny głośnik w drzwiach gra w podłogę, a nie w stronę słuchacza. Jak to poprawiamy, pokazujemy w artykule Adaptery do głośników z drukarki 3D.

Tego nie naprawi żadne fabryczne strojenie. Procesor może podbić bas, ale nie zamknie otworów w blasze, a podbity bas szybciej przesteruje mały głośnik. Jak przygotowujemy drzwi pod głośniki, opisujemy w artykule Wygłuszenie drzwi pod głośniki.

4Fabryczne strojenie: dla całej kabiny i z hamulcem na bas

Wzmacniacz systemu premium ma własny procesor DSP, czyli cyfrowy układ, który osobno ustawia barwę, głośność i opóźnienie każdego głośnika. To on dzieli pasmo między głośniki i nadaje systemowi brzmienie. Strojenie powstaje raz, dla całego modelu – tak, żeby przyzwoicie brzmiało na każdym fotelu.

Dla kierowcy oznacza to scenę rozmytą albo przesuniętą w stronę bliższych drzwi. Opóźnienia ustawione „pod wszystkich” nie układają wokalu na środku deski dla nikogo konkretnego.

Część systemów ma w menu tryb, który skupia dźwięk na wybranych miejscach. Burmester w Mercedesie klasy C W205 pozwala skupić go na przednich albo tylnych fotelach. Bowers & Wilkins w Volvo ustawia scenę dla kierowcy, wszystkich pasażerów albo tyłu. Warto taki tryb włączyć i porównać. To jednak gotowe ustawienie fabryczne, a nie strojenie z pomiarem w Twoim aucie.

Fabryczne systemy chronią też swoje głośniki. Przy większej głośności procesor potrafi ograniczać najniższe tony, żeby mały głośnik się nie przesterował. Przy cichym słuchaniu brzmi to dobrze, ale gdy podkręcasz muzykę, bas zamiast rosnąć – słabnie.

Do tego dochodzą funkcje dla komfortu, np. głośność zależna od prędkości. Pomagają w jeździe, ale nie mają nic wspólnego z wiernym dźwiękiem.

5Co słyszymy w warsztacie: VW T7 i Mercedes-AMG C 63

Volkswagen Transporter T7 z systemem Harman Kardon

Nowy Volkswagen Transporter T7 przyjechał z fabrycznym systemem Harman Kardon. Przy głośniejszym basie system brzmiał po prostu źle – nagraliśmy to, zanim cokolwiek zmieniliśmy.

Harman Kardon w VW T7 – próba basu

Zmieniliśmy wszystkie głośniki: z przodu HELIX Compose i7, w drzwiach przesuwnych i3, a w tylnych boczkach – kolejne głośniki HELIX. Sercem systemu jest 12-kanałowy wzmacniacz z procesorem HELIX V TWELVE DSP MK2.

Bas daje płaski subwoofer Morel Ultimo PowerSlim 10 z małym, mocnym wzmacniaczem, a jego poziom kierowca reguluje pilotem CONDUCTOR. Całe wnętrze, nadkola, ścianę grodziową, maskę i podszybie wygłuszyliśmy matami Dynamat. Opis: VW T7 – HELIX V TWELVE DSP i subwoofer Morel.

Mercedes-AMG C 63 z systemem Burmester

W Mercedesie-AMG C 63 (W205) z systemem Burmester usłyszeliśmy to, na co skarży się wielu klientów: brak sceny i za mało mocy w głośnikach. Najpierw dołożyliśmy wzmacniacz z procesorem MATCH UP 10DSP. Fabryczny wzmacniacz Burmester został w aucie jako źródło sygnału, a MATCH zasilił 9 kanałów – tyle, ile ma system fabryczny. Już to dało więcej głośności, dynamiki i możliwość ustawienia sceny.

Klient chciał więcej, więc wymieniliśmy też głośniki: w przednich i tylnych drzwiach zestawy 10 cm z tweeterami, a na środku deski głośnik centralny. Dopiero to całkowicie zmieniło scenę. Za najniższy bas odpowiadają teraz dwa płaskie głośniki HELIX Compose i5 przy pedałach.

Mercedes-AMG C 63 – MATCH UP 10DSP i nowe głośniki

System stroiliśmy w programie DSP PC-Tool, z zestawem pomiarowym AMI. Mikrofon wychwytuje rzeczy, których ucho od razu nie usłyszy – a ostatnie poprawki i tak robimy na słuch. Opis: Mercedes-AMG C 63 – Burmester i MATCH UP 10DSP.

6Objaw, przyczyna i co pomaga

Tak najczęściej rozpoznajemy problem przy pierwszym odsłuchu:

Przyczyn jest zwykle kilka naraz. Dlatego zaczynamy od odsłuchu na Twojej muzyce, a dopiero potem proponujemy zakres prac.

7Od czego zaczynamy poprawę

Skoro większość ograniczeń siedzi w fabrycznym strojeniu, w małych głośnikach i w drzwiach, kolejność jest prosta. Najpierw wzmacniacz z procesorem DSP na wszystkie kanały systemu, potem głośniki, a na końcu drzwi i bas. Ekran, menu i sterowanie z kierownicy zostają fabryczne.

Dlaczego nie zaczynamy od samych głośników, jak wpinamy procesor za fabrycznym wzmacniaczem i co z cyfrową magistralą MOST, opisujemy w artykule Harman Kardon, B&O, Bose – jak poprawić dźwięk.

Każdy krok da się zrobić osobno. System rośnie bez wyrzucania tego, co już jest. Gotowe zestawy pod fabryczny system Twojego auta pokazuje konfigurator nagłośnienia.

8Co sprawdzić samemu, zanim cokolwiek wymienisz

Zanim zdecydujesz o zmianach, sprawdź ustawienia i źródło dźwięku. Czasem część problemu siedzi w menu, a nie w głośnikach.

• Korektor na zero. Ustaw wszystkie suwaki barwy na zero i wyłącz tryby przestrzenne, np. „surround” albo „3D”. Potrafią przesunąć scenę i zabrać wyrazistość.
• Balans i fader na środku. Fader możesz lekko przesunąć do przodu – tylne głośniki mniej wtedy rozmywają scenę.
• Tryb dla przednich foteli. Jeśli menu ma ustawienie, które skupia dźwięk na kierowcy albo na przednich fotelach, włącz je i porównaj z ustawieniem dla wszystkich.
• Źródło dźwięku. Przez Bluetooth muzyka zwykle płynie ze stratą jakości, a połączenie przewodowe bywa lepsze. W aplikacji do muzyki ustaw najwyższą jakość strumienia.
• Nagranie. Sprawdzaj na dobrze nagranej muzyce, którą znasz. Słabe nagranie zagra słabo na każdym systemie.

Jak ustawić telefon i Bluetooth, żeby nie tracić jakości, piszemy w artykule Bluetooth w aucie a jakość dźwięku. Serwisy z muzyką porównujemy w artykule Qobuz, Tidal, Apple Music czy Spotify.

Jeśli po tych krokach wokal dalej stoi w drzwiach, a bas słabnie przy głośniejszym słuchaniu, przyczyna leży w samym systemie. Wtedy zaczynamy od procesora.

9Jak posłuchać systemu premium przed zakupem auta

Wybierasz nowe auto i zastanawiasz się, czy dopłacić do systemu premium? Posłuchaj go w salonie, zanim podpiszesz zamówienie. Kilka minut odsłuchu powie więcej niż liczba głośników w cenniku.

1. Własna muzyka. Weź nagrania, które dobrze znasz – z wyraźnym wokalem i z mocnym basem.
2. Ustawienia na zero. Korektor na zero, tryby przestrzenne wyłączone. Oceniasz system, a nie efekt.
3. Fotel kierowcy. Posłuchaj, czy wokal stoi przed Tobą, czy w drzwiach. Jeśli menu ma tryb dla kierowcy, porównaj oba ustawienia.
4. Głośność jak w trasie. Podgłośnij do poziomu, przy którym słuchasz w drodze, i sprawdź, czy bas nie słabnie.
5. Porównanie. Jeśli salon ma auto z wersją podstawową, posłuchaj obu na tym samym nagraniu.

Pamiętaj, że w salonie auto stoi. W trasie dochodzi szum opon i wiatru, który przykrywa część basu i drobnych szczegółów.

Jeśli system premium Cię nie przekona, wersja podstawowa nie zamyka drogi. Nagłośnienie można rozbudować później, zwykle bez wymiany radia – piszemy o tym w artykule Lepsze nagłośnienie bez wymiany radia.

10Kiedy fabryczny system wystarczy

Jeśli słuchasz głównie radia i podcastów, nie podkręcasz głośności i nie przeszkadza Ci, skąd dochodzi wokal – fabryczny system premium zwykle wystarczy. Nie ma sensu przebudowywać go na siłę.

Gdy wahasz się, czy zmiany mają sens, przyjedź na odsłuch z ulubioną muzyką. Posłuchamy auta razem i powiemy wprost, co da największą różnicę, a co nie jest warte wydatku.

Więcej o tym, jak procesor zmienia dźwięk w kabinie, piszemy w artykule Co to jest procesor DSP.