Kalkulator kabla i bezpiecznika do wzmacniacza – plus, masa i bezpiecznik główny

1Jak liczy kalkulator

Kalkulator sprawdza dwa warunki i bierze grubszy wynik:

1. Obciążalność – kabel musi bezpiecznie przenieść prąd bezpiecznika głównego. Bezpiecznik to najmniejsza wartość z typoszeregu, która nie jest mniejsza niż prąd wzmacniaczy.
2. Spadek napięcia – na przewodzie plus i masie razem najwyżej 3 %, czyli 0,36 V przy 12 V. Przy muzyce wzmacniacz pobiera średnio około połowy prądu maksymalnego, przy pomiarach głośności (SPL) – pełny prąd.

Prąd wzmacniacza to większa z dwóch wartości: maksymalny pobór z instrukcji albo suma bezpieczników na wzmacniaczu. Dla wzmacniaczy MATCH, HELIX i BRAX kalkulator ma te dane wpisane i pilnuje też minimalnego przekroju dla danego modelu.

Gdy znasz tylko moc, wpisz moc RMS – sumę wszystkich kanałów, a nie moc maksymalną z pudełka. Prąd liczymy z zapasem: moc dzielona przez sprawność i napięcie 12 V. Sprawność przyjmujemy ostrożnie – 75 % dla klasy D i 66 % dla klasy AB. Przykład: 1000 W w klasie D to 1000 W ÷ (0,75 × 12 V) ≈ 112 A.

Wynik zaokrąglamy w górę do typowych przekrojów kabli: 6, 10, 16, 20, 25, 35, 50 i 70 mm². Obciążalność liczymy dla pojedynczego kabla w temperaturze 30 °C – kabel prowadzony w wiązce albo w gorącym miejscu przenosi mniej.

2Bezpiecznik główny

Bezpiecznik przy akumulatorze chroni kabel i auto przed pożarem, gdy kabel zostanie przetarty albo dojdzie do zwarcia. Dlatego montuje się go jak najbliżej akumulatora – najwyżej 30 cm od klemy.

Wartość bezpiecznika nie może być mniejsza niż prąd wzmacniaczy, bo będzie się przepalał, ani większa niż obciążalność kabla, bo wtedy nie ochroni kabla. Do 150 A wystarczy bezpiecznik MIDI albo ANL, powyżej – ANL albo MEGA.

Przy kilku wzmacniaczach od akumulatora prowadzimy jeden przewód do bloku rozdzielczego, a przy bloku każdy wzmacniacz dostaje osobny bezpiecznik.

Masz już kabel? W kalkulatorze wybierz „Bezpiecznik do mojego kabla” – pokażemy, jaki bezpiecznik do niego pasuje. Największy bezpiecznik dla kabla miedzianego (pojedynczy kabel, 30 °C):

Kabel 20 mm² liczymy jak 16 mm², z zapasem. Kabel prowadzony w wiązce albo w gorącym miejscu przenosi mniej – wtedy bezpiecznik dobieramy niżej.

3Masa

Masa ma ten sam przekrój co plus – prąd płynie w obie strony tak samo. Podłączamy ją w fabrycznym punkcie masy, tam gdzie minus akumulatora łączy się z karoserią, albo do blachy oczyszczonej z lakieru. Im krótsza, tym lepiej.

Przy bezpieczniku głównym powyżej 60 A warto też wzmocnić fabryczne przewody akumulator–karoseria i alternator–akumulator.

4Miedź czy CCA

Kabel CCA to aluminium pokryte cienką warstwą miedzi. Jest tańszy, ale przy tym samym przekroju ma około 1,6 raza większą rezystancję niż miedź, więc bardziej się grzeje i daje większy spadek napięcia.

Kalkulator liczy kabel CCA z tym współczynnikiem, a obciążalność – jak dla cieńszego kabla miedzianego. Dlatego przy CCA zwykle wychodzi większy przekrój niż przy miedzi OFC.

5mm² a AWG

Część kabli opisuje się w amerykańskiej skali AWG – im mniejsza liczba, tym grubszy kabel:

Ten sam kabel bywa opisany jako 20 mm² i 4 AWG, choć 4 AWG to 21,2 mm². Do obliczeń bierz przekrój w mm² z karty kabla.

6Przekroje dla popularnych wzmacniaczy

Najmniejsze przekroje kabla zasilającego i masy dla wzmacniaczy MATCH, HELIX i BRAX – przy kablu do 1 m i przy dłuższym. Kalkulator bierze je pod uwagę, a przy długim kablu i dużym prądzie może wskazać grubszy.